In de collectie van Wereldmuseum Leiden bevindt zich een bijzondere koninklijke verzameling. Ik heb het over maar liefst 350 handgemaakte poppen die Wilhelmina op dertienjarige leeftijd cadeau kreeg. Zij ontving deze verzameling vanuit de voormalige Nederlandse kolonie Nederlands-Indië, tegenwoordig Indonesië. De poppen waren niet om mee te spelen, maar bedoeld als educatief materiaal om dit deel van het koninkrijk beter te leren kennen. Deze prachtige collectie werd in 1894 geschonken aan Museum Volkenkunde, het huidige Wereldmuseum Leiden. Voor een wereldreis in Leiden een prachtige aanleiding voor een tussenstop in Indonesië.

Een koninklijk cadeau

---

Koningin Wilhelmina was pas 13 jaar oud toen zij de grote verzameling waardevolle poppen in 1893 uit een ander deel van de wereld ontving. Een groot geschenk voor een jong meisje, dat indruk op haar gemaakt zal hebben. Dit waardevolle cadeau kwam echter niet zonder reden. De poppen waren niet om mee te spelen. Ze waren bedoeld als educatief middel om de grote verscheidenheid van bevolkingsgroepen in het voormalig Nederlands-Indië te leren kennen. Daar leefden namelijk honderden verschillende volkeren met elk hun eigen taal en cultuur. Niet makkelijk om dat van grote afstand allemaal te kunnen begrijpen. Die diversiteit zie je met name terug in de kleding die de poppen dragen.

Van Koninklijk bezit naar nationaal erfgoed

---

Een jaar later, in 1894, werd de verzameling aan Museum Volkenkunde, het huidige Wereldmuseum Leiden geschonken. Wat begon als een exclusief cadeau voor het koninklijk huis, werd daarmee een geschenk voor heel Nederland. Vanaf dat moment kon een veel breder publiek leren over de vele etnische groepen in Indonesië. Ook maakte men kennis met de enorme rijkdom aan culturele uitingen die het land voort heeft gebracht. Voordat de poppen naar Nederland kwamen, werden ze eerst tentoongesteld in Batavia, het huidige Jakarta. Daarna werden ze in Paleis Kneuterdijk aan het publiek getoond. De bijzondere verzameling poppen vond haar eindbestemming in het Leidse museum. Als stukje nationaal erfgoed kan de verzameling voor Leiden en de rest van Nederland steeds opnieuw uitnodigen om te leren over Indonesië.

Bezield vakmanschap in miniatuur

---

De poppen zijn allemaal handgemaakt. Ieder figuur heeft een eigen stijl in kleding en vertegenwoordigt een bevolkingsgroep in Indonesië. Zo konden het koninklijk huis en Nederland kennismaken met deze grote culturele diversiteit. Het vakmanschap spat er na al die jaren nog steeds vanaf. Dat zie je met name terug in de kleding. Veel poppen dragen namelijk traditionele batik. Dit is een eeuwenoude Indonesische techniek die sinds 2009 zelfs op de UNESCO-lijst van immaterieel cultureel erfgoed staat.

Toen ik een deel van deze verzameling jaren geleden zelf in het echt mocht bewonderen, viel mij direct op hoe gedetailleerd de poppen zijn afgewerkt. Het zijn geen zielloze objecten die met massaproductie tot stand zijn gekomen. Stuk voor stuk zijn het gedetailleerde kunstwerkjes waar een maker de nodige uren en bezieling in heeft gestopt. Deze verzameling is voor liefhebbers van batik, het verhaal en de historie absoluut prachtig om, als je ooit de kans krijgt, eens in het echt te bekijken.

Deze unieke Indonesische verzameling behoort zonder enige twijfel tot de verborgen schatten die de stad Leiden rijk is.

---

Uitgelicht op Leiden inside

---

---

De website Leiden inside is in opbouw. 9 april 2024 was de dag van lancering. Kijk mee hoe de site in enorm tempo groeit!